Co zrobić, jeśli legalny pobyt się kończy, a portal MOS nie działa?

Stan prawny od 27 kwietnia 2026 r.

Od 27 kwietnia 2026 r. wnioski o zezwolenie na pobyt czasowy, stały oraz rezydenta długoterminowego UE składa się wyłącznie elektronicznie przez portal MOS 2 (mos.cudzoziemcy.gov.pl). Do złożenia potrzebny jest profil zaufany albo kwalifikowany podpis elektroniczny (ustawa z dnia 21 listopada 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 1794). Papierowe wnioski wysłane pocztą po tej dacie pozostają bez rozpoznania — z wyjątkami: ICT i mobilność długoterminowa ICT, łączenie rodziny oraz członek rodziny obywatela RP/UE/UK, gdy cudzoziemiec przebywa poza Polską.

Dlaczego liczy się termin

Ochrona legalnego pobytu na czas procedury powstaje tylko wtedy, gdy wniosek złożono w terminie — gdy pobyt był jeszcze legalny — i bez braków formalnych (art. 108 ustawy o cudzoziemcach). Wtedy pobyt jest legalny od dnia złożenia wniosku do dnia, w którym decyzja stanie się ostateczna. Po 27 kwietnia 2026 r. potwierdza to zaświadczenie wydawane przez wojewodę (stempla w paszporcie już nie ma).

Co zrobić, gdy MOS 2 nie działa

• Nie czekaj do ostatniego dnia. Próbuj złożyć wniosek z wyprzedzeniem, zanim wygaśnie obecny dokument pobytowy.
• Zabezpiecz dowody awarii: zrzuty ekranu z widoczną datą i godziną, komunikaty błędu, ewentualne potwierdzenia zgłoszenia problemu. To materiał, który może wykazać, że niemożność złożenia leżała po stronie systemu, a nie po Twojej.
• Ponawiaj próby — awarie bywają chwilowe; zachowuj kolejne zrzuty.
• Sprawdź dane logowania: ważny profil zaufany lub kwalifikowany podpis to warunek złożenia wniosku.
• Skonsultuj sprawę pilnie, jeśli termin upływa w ciągu kilku dni — przy braku możliwości złożenia w terminie ryzyko utraty ochrony z art. 108 jest realne.

Po złożeniu wniosku

Urząd powinien rozpoznać sprawę bez zbędnej zwłoki (art. 35 KPA), a w razie braków formalnych wezwie do ich uzupełnienia w terminie nie krótszym niż 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 64 § 2 KPA). Jeśli urząd przekracza terminy, przysługuje ponaglenie do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (art. 37 KPA). Zaświadczenie potwierdzające legalny pobyt nie uprawnia jednak do swobodnego podróżowania po strefie Schengen ani zawsze do powrotu po wyjeździe z Polski.

Co mówi orzecznictwo

Sądy administracyjne konsekwentnie uznają przewlekłe rozpoznawanie wniosków pobytowych za bezczynność. W wyroku III SAB/Gd 91/25 stwierdzono bezczynność z rażącym naruszeniem prawa, gdy organ przekroczył ustawowy termin i nie wydał żadnej decyzji. W III SAB/Gd 99/26 podkreślono, że bezczynność ocenia się obiektywnie — niezależnie od przyczyn opóźnienia. Z kolei III SAB/Gd 78/26 ilustruje dotkliwe skutki braku ważnego dokumentu pobytu w życiu codziennym (banki, podróże). To pokazuje, że bezczynność organu można skutecznie zwalczać środkami prawnymi.