Ochrona czasowa
Ochrona czasowa i PESEL UKR w Polsce: kto może ją uzyskać, jak przedłużyć, co zmieniło się od 5 marca 2026 r. Pomoc Pro Document, od 2000 PLN.
Czym jest ochrona czasowa
Ochrona czasowa to szczególny status prawny wprowadzony decyzją Rady UE w marcu 2022 roku dla obywateli Ukrainy i niektórych członków ich rodzin, którzy opuścili kraj w związku z działaniami wojennymi. Status potwierdza numer PESEL ze statusem UKR (PESEL UKR) i daje legalny pobyt, dostęp do opieki medycznej, edukacji oraz rynku pracy bez odrębnego zezwolenia na pracę. Decyzją Rady UE ochronę czasową ponownie przedłużono — obecnie do 4 marca 2027 roku.
Co zmieniło się od 5 marca 2026 roku
5 marca 2026 roku weszła w życie nowa ustawa (podpisana przez Prezydenta 19 lutego 2026 roku, opublikowana 24 lutego 2026 roku), która stopniowo wygasza szczególne przepisy odrębnej ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy z 2022 roku i przenosi ochronę czasową do ogólnego systemu ochrony cudzoziemców, ujednoliconego z zasadami UE. To nie jest zniesienie ochrony — status i PESEL UKR nadal obowiązują, ale zmieniły się zasady uzyskiwania i potwierdzania statusu.
Kto może uzyskać status
-
Obywatele Ukrainy, którzy opuścili kraj w związku z konfliktem zbrojnym od 24 lutego 2022 roku -
Niektórzy członkowie ich rodzin -
Bezpaństwowcy i obywatele państw trzecich, którzy stale mieszkali na Ukrainie przed 24 lutego 2022 roku i nie mogą bezpiecznie wrócić do kraju pochodzenia
PESEL UKR — co to jest i jak go uzyskać
PESEL UKR to numer PESEL ze szczególnym statusem, który potwierdza ochronę czasową i jest podstawą legalnego pobytu. Dla osób wjeżdżających do Polski po 5 marca 2026 roku, które chcą uzyskać ochronę czasową, obowiązuje nowa zasada: wniosek o nadanie numeru PESEL ze statusem UKR należy złożyć w ciągu 30 dni od przekroczenia granicy RP. Niedotrzymanie tego terminu oznacza, że ochrona czasowa nie zostanie udzielona.
Ważne: jeżeli Twój numer PESEL UKR został nadany wcześniej na podstawie ustnego oświadczenia/deklaracji, bez okazania dokumentu tożsamości ze zdjęciem, konieczne było potwierdzenie tożsamości ważnym dokumentem (paszport zagraniczny lub inny dokument podróży) do 31 sierpnia 2026 roku. Jeśli tego nie zrobiono, od 1 września 2026 roku status UKR zmienia się automatycznie w status NUE, co oznacza utratę praw związanych z ochroną czasową (w tym legalnej podstawy pobytu, jeśli nie ma innego tytułu). Dotyczy to przede wszystkim osób, które otrzymały PESEL UKR w pierwszej fali uchodźców w 2022 roku. Jeżeli ten termin już minął, sprawdź swój status w urzędzie gminy i skonsultuj dalsze kroki — w razie utraty statusu potrzebna będzie nowa podstawa pobytu.
Jakie prawa daje ochrona czasowa
-
Legalny pobyt na terytorium Polski -
Dostęp do rynku pracy bez odrębnego zezwolenia na pracę -
Opieka medyczna na równi z osobami ubezpieczonymi w Polsce -
Dostęp do edukacji szkolnej dla dzieci -
Dostęp do niektórych programów socjalnych i świadczeń po spełnieniu warunków
Przedłużenie już wydanych zaświadczeń
Jeśli masz już zaświadczenie o objęciu ochroną czasową z upłyniętym terminem ważności — 4 marca 2023, 4 września 2023, 4 marca 2024, 4 marca 2025 lub 4 marca 2026 roku — nie musisz ubiegać się o nowy dokument: ważność takich zaświadczeń została automatycznie przedłużona do 4 marca 2027 roku decyzją Rady UE. W ten sam sposób przedłużane są dokumenty wynikające ze statusu — karty pobytu i wizy, których ważność upływała od 24 lutego 2022 roku.
Zatrudnienie w ramach ochrony czasowej
Pracodawca zatrudniający posiadacza statusu UKR jest zobowiązany powiadomić o tym urząd pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy. Dla obywateli Ukrainy, którzy nie podlegają ochronie czasowej, przewidziano przejściowy, trzyletni okres, w którym zatrudnienie jest również możliwe w uproszczonym trybie — na podstawie powiadomienia, bez uzyskiwania odrębnego zezwolenia na pracę.
Co dzieje się po zakończeniu ochrony czasowej
Obecnie dokładna data zakończenia ochrony czasowej nie jest ustalona — mechanizm obowiązuje, dopóki obowiązuje odpowiednia decyzja Rady UE (teraz — do 4 marca 2027 roku). Po zakończeniu ochrony posiadacze statusu będą musieli przejść na inną podstawę legalnego pobytu (karta pobytu w celu pracy, nauki, łączenia rodzin itp.) — zalecamy wcześniejsze rozważenie alternatywnych podstaw legalizacji, aby nie pozostać bez legalnego statusu po zakończeniu ochrony czasowej.
Do kiedy obowiązuje ochrona czasowa w Polsce?
Obecnie — do 4 marca 2027 roku, zgodnie z ostatnim przedłużeniem decyzją Rady UE. Dalsze losy statusu zależą od przyszłych decyzji UE.
Czy muszę składać nowy wniosek, jeśli mam już PESEL UKR?
Co do zasady nie — jeśli Twój status jest potwierdzony dokumentem ze zdjęciem, zaświadczenia i dokumenty są przedłużane automatycznie. Wyjątek dotyczył sytuacji, gdy PESEL UKR nadano wcześniej bez dokumentu tożsamości ze zdjęciem: tożsamość trzeba było potwierdzić do 31 sierpnia 2026 roku.
Co stanie się, jeśli wyjadę z Polski na dłużej niż 30 dni?
Długa nieobecność w Polsce (co do zasady ponad 30 dni) może prowadzić do automatycznej utraty ochrony czasowej — przed dłuższymi wyjazdami warto sprawdzić aktualne warunki zachowania statusu na konsultacji.